Bilimsel gaflar söz konusu olduğunda, aklıma gelen ilk örnek (her ne kadar şehir efsanesi olma ihtimali olsa da), Amerikan patent dairesi başkanı Charles Duell’in 20. yüzyılın kapısına dayanmışken söylediği “Artık bilimin bulabileceği bir şey kalmadı, bilim, bu noktada tıkandı. Bulabileceğimiz her şeyi bulduk ve bize artık gerek yok.” sözü oluyor. Her kim düşünmüş olursa olsun, günümüzde bunun tam tersi bir durumun içinde olduğumuzu biliyoruz. Kara deliklerin isim babası John Archibald Wheeler’ın da dediği gibi cehalet deniziyle çevrili bir bilgi adasında yaşıyoruz ve bilgi adamız büyüdükçe, cehaletimizin kıyısı da büyüyor. Öğrendiğimiz şeyler arttıkça, bilmediğimiz ne kadar çok şey olduğu ortaya çıkıyor. (“Öğrenecek çok şey var ve bunlar için yeterince zamanım yok” paniğine kapılmayıp, “ben zaten hey şeyi biliyorum ki yhaa” gibi semptomlar gösteriyorsanız sizleri David Dunning ve Justin Kruger‘a emanet edip yolumuza devam edelim.) Yukarıdaki haritada cahillik denizi kıyısı boyunca ilerlerken hemen sağımızda kalan matematiğe odaklanalım ve Martin Kuppe (Nam-ı diğer ZoggTheAlien) tarafından çizilen Mathematistan haritasına bir göz gezdirelim.

Her şey geometri ve aritmetik ile başladı. O yüzden haritanın merkezinde bu ikisi var. Aritmetiğin yanında, ondan yola çıkılarak üretilmiş “sayılar teorisi tepeleri” ve “Cebir halifeliği”. Geometrinin komşusu “Topoloji tundrası” ; Topoloji ve Cebir arasında ise “Cebirsel Topoloji Ormanları”. Yukarılara doğru, cebir ve topoloji kadar büyük bir alan “Analiz Ovaları”. Analiz ve Topoloji birleşince ortaya çıkan “Diferansiyel Geometri Tepeleri”. Hepsinden tek tek bahsetmeyeceğim tabii ki ama incelenmeye değer ayrıntılarla dolu bir harita olmuş. Cebir’in Arap kökenlerine değinmek için “Cebir Halifeliği” ismini seçmesi, “Fields” yani cisimler için kelimenin diğer anlamını kullanıp tarlalar çizmesi, mantık okyanusunun dışında Gödel’in teoremine yer vermesi gözüme çarpanlardan bazıları.

Matematiğin, dışarıdan bakıldığında çok karmaşık görünen dünyasını özetleyen bir galaksi rehberi. Olanı biteni bir de haritanın yaratıcısından dinlemek isteyenler için:

Not: Türkçe altyazısı mevcuttur, iyi seyirler 🙂